De bijna 47 km lange Kander ontstaat in het Zwitserse Berner Oberland op 2.180 meter hoogte uit het smeltwater van de Alpetli-gletsjer en mondt uit in de Thunersee. 

Door de grote hoeveelheid water en hoge stroomsnelheid staat de rivier te boek als gevaarlijk.

De gletsjer is het onderste deel van het Blümlisalpmassief, waarvan de hoogste top zich op 3.661 meter bevindt. 

Kandersteg

De naam van het vakantiedorp Kandersteg verwijst naar de rivier en de brug (de Steg) die de rivier hier sinds mensengeheugenis overspant. 

In de wintermaanden wordt in deze omgeving volop geskied en ’s zomers trekt de regio vooral wandelliefhebbers. 

Lötschbergtunnels

Kandersteg ligt aan de noordzijde van de Lötschberg-Scheiteltunnel, die het dorp met het 15 km verderop gelegen Goppenstein verbindt. Op dit traject rijdt ook de autotrein tussen beide plaatsen. 

Vierhonderd meter onder deze tunnel is de bijna 35 km lange Lötschberg-basistunnel aangelegd. Sinds 2008 sluit deze in het Rhônedal aan op de Simplonspoorlijn naar Italië.

Uur sneller

De basistunnel heeft een capaciteit van 30 reizigerstreinen per dag en is zo gebouwd dat deze er kunnen rijden met een snelheid van 250 km per uur. De reistijd tussen Noord- en Zuid-Zwitserland is daarmee met een uur gereduceerd. 

Noodstation

Ter hoogte van Ferden ligt een noodstation waar de trein langs een 473 meter lang perron tot stilstand kan worden gebracht en reizigers het complex via een tunnel kunnen verlaten.

In Frutigen staat permanent een reddingstrein die de tunnel in kan rijden om een eventuele brand te blussen en passagiers te evacueren.

Langste kabelspoorweg van Europa

Vanuit Mülenen loopt de Niesen Bahn, de langste kabelspoorweg van Europa. Eindpunt is de Niesen Kulm die op 2.336 meter hoogte een wijds uitzicht biedt op de Thunersee.

Helling van 68%

Vanaf het tussenstation Schwandegg (1.669 meter) tot aan de top heeft het traject een maximale hellingsgraad van 68%. 

Langste trap

Naast het spoor bevindt zich volgens het Guinness Book of Records ‘de langste trap ter wereld’.

Jaarlijks vindt op de 11.674 treden de Niesen-Treppenlauf plaats. In 2011 werd een recordtijd genoteerd van 55 minuten.

Via zigzaggende paden is de top ook wandelend te bereiken. Hiervoor staat gemiddeld vijf uur. 

Onbevaarbaar

Tijdens het traject van bron tot monding wordt de Kander gevoed door 29 zijbeken en rivieren.

Deze flinke toestroom zorgt ervoor dat de rivier vooral in de benedenloop vrijwel altijd goed is gevuld en door het snelstromende water te boek staat als een gevaarlijke en grotendeels onbevaarbare rivier.   

Ongeval

De Kander kwam in het voorjaar van 2008 in het nieuws toen vijf Zwitserse militairen een poging de rivier met rubberboten af te varen moesten bekopen met de dood.

Dit ongeval gebeurde bij Wimmis, waar de zijrivier Simme in de Kander vloeit.

Het laatste deel van de rivier is gekanaliseerd en eindigt via een delta in de Thunersee.

Vóór deze ingreep in het begin van de 18^de eeuw stroomde de Kander iets voorbij de stad Thun rechtstreeks in de Aare. 

Mysterieuze herkomst kortste rivier Italië

Op een steenworp afstand van het toeristische stadje Varenna dendert een smalle bergstroom met hoge snelheid en veel geraas in het Comomeer. Door de lengte van nauwelijks 250 meter wordt de Fiumelatte hier met trots als de kortste rivier van Italië gepromoot. De naam is afgeleid van de melkachtige kleur die het riviertje in het steile verval van gemiddeld 36 graden aanneemt.

Slechts half jaar actief

De herkomst van de ‘melkrivier’ is een nog altijd niet geheel opgehelderd mysterie. Het fenomeen is extra interessant doordat de Fiumelatte slechts periodiek actief is.

Meestal in de tweede helft van de maand maart begint het riviertje hoog boven het gelijknamige dorp plotseling met grote kracht te stromen om in het begin van de herfst weer even abrupt op te drogen. 

Ondergrondse bron

In het ‘actieve’ seizoen wordt het riviertje voor het eerst zichtbaar als het water uit een opening in het Grigna-gebergte spuit.

Gemakshalve wordt deze plek als de bron aangewezen, maar die bevindt zich vrijwel zeker vele kilometers eerder ondergronds.

Leonardo da Vinci

De herkomst van het Fiumelatte-water houdt onderzoekers al eeuwenlang bezig. Ook kunstenaar annex wetenschapper Leonardo da Vinci was erdoor geïntrigeerd.

Hij noemt de Fiumelatte in zijn befaamde ‘Codex Atlanticus’, een tussen 1479 en 1519 opgestelde beschrijving van uiteenlopende onderwerpen, waaronder vliegkunst, opmerkelijke uitvindingen, wiskundige en geologische fenomenen.

Da Vinci verrichtte zelf hoog in het Grignagebergte onderzoek in de omgeving van de mogelijke bron van de Fiumelatte zonder overigens tot een afrondende conclusie te komen. 

Onderaardse verbinding

Ook na hem hebben talloze speleologen geprobeerd het mysterie op te helderen.

Door een test met een gekleurde vloeistof is inmiddels vast komen te staan dat er inderdaad een onderaardse verbinding bestaat tussen een gletsjerkom en de plek waar de Fiumelatte tevoorschijn komt uit het gebergte.    

De plaats waar de Fiumelatte voor het eerst in de buitenlucht verschijnt, is bereikbaar via een prachtige wandelroute vanuit het centrum van Varenna.

Een langzaam omhoog lopend bospad eindigt na ongeveer 20 minuten bij een picknickplaats. 

Een smalle ijzeren brug en een metalen trapje voeren tot de plaats waar het water uit een door tralies afgezet gat met grote kracht naar buiten stroomt.

Langs de rechteroever van de Fiumelatte loopt een tamelijk steil wandelpad. Na een doorgang onder de spoorlijn leidt een brug in het gelijknamige dorpje naar de linkeroever en stroomt de rivier in het Lago di Como.

Als liefhebbers van bijzonder voedsel, trekken we ruim de tijd uit voor de nadere kennismaking met één van de smakelijkste lekkernijen die de Povlakte voortbrengt.

Wij zijn hiervoor naar Polesine Parmense gereisd. Dit dorpje op de rechter Po-oever tussen Cremona en Casalmaggiore is één van de twaalf dorpen in de streek waar de Culatello di Zibello mag worden geproduceerd.

Cultatello rijpt onder invloed van de Po

Gastronomische experts rangschikken de Culatello ham als het smakelijkste deel van het varken. Volgens sommigen verbleekt zelfs de fameuze Prosciutto di Parma erbij. De boeren in de regio Zibello doen daar graag nog een schepje bovenop en spreken liefkozend van ‘de truffel onder de hammen’. 

Al die lovende kwalificaties maken nieuwsgierig. Op het middeleeuwse landgoed Pallavicina gaan we de culatello met eigen ogen aanschouwen én proeven. Hier produceert de familie Spigaroli de hammen al sinds 1850. Aanvankelijk in opdracht van markies Pallavicino en vanaf 1990 zelfstandig. Het landhuis werd ingrijpend gerestaureerd en sinds enkele jaren fungeert het pand als restaurant, waar Massimo Spigaroli de scepter zwaait en culinaire liefhebbers zich kunnen laten verwennen. 

Duizenden hammen in vochtige entourage

Voordat we aanschuiven in de prachtig uitgedoste eetzaal, worden we meegetroond naar de kelders van het pand. Hier hangen duizenden hammen in het halfduister en in een vochtige, bijna muffe entourage aan de plafonds. 

Hier rijpen de ovaalvormige stukken onder klimatologische omstandigheden die als het geheim van de culatello kunnen worden beschouwd. 

Al sinds jaar en dag rijpt de culatello het beste in de directe omgeving van de Po. In de zomer is het hier warm en vochtig, in het najaar hangt er vaak nevel en in de winter is het ronduit koud. Een geopend venster in de kelder laat al die verschillende weertypen het hele jaar door z’n werk doen en de culatello wordt er alleen maar beter van.

Boven baadt het restaurant in het zonlicht. Het perfecte decor voor het ons aanbevolen voorgerecht: de Podia di Culatello.

Op het laagste blokje van het houten mini-podium liggen fijngesneden plakjes van 18 maanden. 

Iets hoger fungeren snijdsels van 27 maanden en op de bovenste trede liggen flinterdunne plakjes die een rijpingsproces van 35 maanden hebben doorstaan. 

Drie verschillende culatello’s, die verrassend verschillend smaken.

Onder de aangename begeleiding van een mooi glas rosé een voorgerecht om bij weg te dromen.

In het hoofdgerecht wordt een gestoomd kippenpootje omgeven door plakjes licht aangebraden culatello en groenten uit de eigen moestuin van het landgoed

Rijpingsproces van 14 maanden tot 3 jaar

De varkens die de culatello leveren, worden na een buitenleven met boordevol natuurlijk voedsel anderhalf tot twee jaar na hun geboorte geslacht. 

Anders dan de Prosciutto di Parma bestaat de culatello niet uit de complete varkensbout, maar uit het binnenste, zachtste en meest malse gedeelte; de rest van het vlees wordt weggesneden. 

De bijna vetloze hammen, die gemiddeld drie kilo zwaar zijn, worden gezouten en gekruid en vervolgens in een blaas verpakt. 

Om de zachtheid van het magere vlees te garanderen moet de culatello rijpen in een vochtige omgeving. De eerste hammen verlaten de kelder na 14 maanden, de oudsten blijven bijna drie jaar hangen.