Icefields Parkway

Na het stroomopwaartse traject langs de Fraser River rijdt het reportageteam van Reizen langs Rivieren via Jasper naar het begin van de Icefields Parkway.

Deze Canadese autoweg staat te boek als één van de mooiste routes ter wereld. 

Het 232 km lange traject wordt omgeven door meren, bergrivieren en van nabij te bewonderen gletsjers en watervallen. 

En met een beetje geluk zijn ook langs de weg kuierende beren te aanschouwen…

Takakkaw Falls

De watervallen van de Takakkaw worden gevormd door het smeltwater van de gletsjer achter dit gebergte.

Het water spuit uit een 254 meter hoog gat in de rotsen.

Na de autorit over de Icefields Parkway vervolgt het team van Reizen langs Rivieren de tocht door Canada met een tweedaagse treinreis in de Rocky Mountaineer van Calgary naar Vancouver. 

Rocky Mountaineer, de ultieme verwennerij

Fraser River van monding tot bron

Langzaam langs Melezza met smalspoortrein Centovalli

Een grensoverschrijdende belevenis. 

Zo omschrijft de toonaangevende website MySwitzerland.com de treinreis met de Vigezzina-Centovalli-Bahn van het Zwitserse Locarno naar het Italiaanse Domodossola.

Ongerepte dalen

Het op smalspoor uitgevoerde traject loopt over een afstand van 52 kilometer door twee nog nagenoeg ongerepte dalen. Het Centovalli en de Valle Vigezzo worden doorsneden door het riviertje de Melezza.

De spoorlijn loopt grotendeels pal langs deze schilderachtige stroom, die dankzij de trage snelheid van de treinen goed vanuit de coupés is te volgen. 

Bron in Italië

De 42 km lange rivier ontspringt in de Italiaanse provincie Verbano -Cusio-Ossola als Melezzo Orientale op een helling van de 2.430 meter hoge Pioda di Crana. 

In het eerste deel na de bron stroomt de rivier zuidwaarts, om bij Santa Maria Maggiore af te buigen in oostelijke richting. 

Na het passeren van de grens met Zwitserland bij Camedo verandert de naam Melezzzo Orientale in Melezza.

Stuwmeer

Tussen Camedo en Palagnedra stroomt de rivier door een stuwmeer, dat in het begin van de jaren ’50 van de vorige eeuw werd gebouwd om elektriciteit uit waterkracht op te wekken.

Bij Intragna vloeit de Isorno als belangrijkste zijrivier in de Melezza. Kort daarna is er de uitmonding in de Maggia, die bij Locarno eindigt in het Lago Maggiore.

Twee uur

De reis met de Centovalli-treinen tussen Locarno en Domodossola duurt ongeveer twee uur en voert over 83 bruggen en viaducten en door 31 tunnels. 

Omdat de bosrijke en bergachtige streek uitgelezen wandelmogelijkheden biedt, kunnen met behulp van de dienstregeling tussenstops worden gepland. De meest geliefde locaties om te reis te onderbreken zijn de stations van Intragna en Camedo. 

Swiss Flex Pass

Het team van Reizen langs Rivieren maakte de reis met de Vigezzina-Centovalli-Bahn met behulp van de Swiss Flex Pass. Hoewel de trein deels over Italiaans grondgebied rijdt, is deze pas geldig op het gehele traject tussen Locarno en Domodossola.

Wie in Ticino logeert in een hotel of op een camping, kan tijdens het verblijf gratis reizen met het Ticino Ticket. Omdat de geldigheid hiervan beperkt blijft tot dit kanton, is van de Vigezzina-Centovalli-Bahn alleen het deel tussen Locarno en Camedo gratis. Voor het Italiaanse deel naar Domodossola moet dan worden bijbetaald.

De dienstregeling van de Vigezzina-Centovalli-Bahn is te downloaden via www.vigezzinacentovalli.com.

RECENSIE: DICK VERSTEEG

Wie dieper in de menselijke kanten wil duiken van de ontpoldering op de linkeroever van de Schelde in het grensgebied tussen Nederland en België krijgt in het boek ‘Dit is mijn hof’ een onthutsend beeld voorgeschoteld. 

In een aangrijpend relaas beschrijft de Vlaamse journalist en schrijver Chris de Stoop hoe het landschap waarin hij op een boerderij opgroeide stelselmatig en onherstelbaar wordt vernietigd.

Teruggeven aan natuur

Waar boerenfamilies eeuwenlang in harmonie met de natuur leefden, slaat ‘de vooruitgang’ op een dag hardvochtig toe. Ter compensatie van het steeds verder uitdiepen van de Schelde, moeten de polders op de linkeroever worden ‘teruggegeven aan de natuur’. 

Genadeloos

De dubbele agenda’s die aan dit argument ten grondslag liggen, worden in het boek genadeloos blootgelegd. 

Het ‘natuurherstel’ en de daarmee gepaard gaande onteigeningsprocedures dienen slechts ter maskering van de uiteindelijke doelstelling: de verdere uitbreiding van de Antwerpse haven.  

Bejaarde moeder

Hoewel De Stoop koos voor een bestaan als journalist en de wijde wereld introk, voelt hij zich nog steeds nauw verbonden met de plaats waar hij opgroeide. 

Tijdens zijn regelmatige terugkeer naar het gebied treft hij er voornamelijk aftakeling en ontreddering aan. Dat betreft ook zijn bejaarde moeder, die de boerderij ooit met straffe hand leidde, en nu met lede ogen moet toezien hoe alles van vroegere waarde definitief in duigen valt.

Broer bezwijkt

Ook de beschrijvingen van de ontmoetingen met zijn broer zijn ontroerend. Deze is de boerderij altijd trouw gebleven, maar bezwijkt uiteindelijk onder de steeds grotere druk.

‘Dit is mijn hof’ is zowel een ontroerend eerbetoon aan de geboortegrond van de schrijver als een vlammende aanklacht tegen machtsmisbruik zonder enig historisch besef.

Uitgeverij De Bezige Bij – ISBN978902349968 8

Het overgrote deel van alle gletsjers in de wereld is aan het eind van deze eeuw verdwenen.

Deze verontrustende voorspelling wordt gedaan door Zwitserse en Belgische wetenschappers.

80%

In het toonaangevende magazine Nature Climate Change stellen zij in een analyse vast dat ongeveer 80% van de 200.000 gletsjers die de wereld nu nog telt bij de eeuwwisseling in 2100 volledig zal zijn gesmolten.

 Opwarming 2,7 graden

In de analyse is uitgegaan van een voortzetting van het huidige klimaatbeleid, waardoor de aarde tot het eind van deze eeuw zou opwarmen met 2,7 graden Celsius.

Alpen zwaarst getroffen

Op het Europese continent krijgen de Alpen de zwaarste klappen. In de analyse wordt becijferd dat slechts 110 van de 3200 Alpengletsjers de klimaatopwarming zullen overleven en in 2100 nog in flink afgeslankte vorm bestaan.

Op dit moment smelten wereldwijd ongeveer duizend gletsjers per jaar. Tussen 2040 en 2060 kan dit oplopen tot 2000 en 4000 per jaar. 

Ingrijpende gevolgen voor rivieren

Al geruime tijd is duidelijk dat het smelten van gletsjers in de nabije toekomst ingrijpende gevolgen voor rivieren zal hebben. Aanvankelijk levert het smeltproces meer water op, maar op de langere termijn zal een sterke vermindering van zoet water ernstige gevolgen hebben voor miljoenen mensen en talloze ondernemingen. 

Stijging zeespiegel

Omdat het grootste deel van het gletsjer-smeltwater via rivieren in zeeën en oceanen belandt, zal de zeespiegel verder stijgen. Dit zal op termijn vooral effect hebben op laaggelegen gebieden, zoals Nederland.

Lichtpuntje

Overigens laten de wetenschappers nog ruimte voor een lichtpuntje. Als het lukt om de opwarming van de aarde te beperken tot 1,5 graad Celsius zal het smelten van de gletsjers rond de eeuwwisseling tot ongeveer 50 procent kunnen worden gereduceerd.

Lees ook het rivierverhaal ‘Ingepakte gletsjers’

De bron van de Rhône

De Aletschgletsjer

Nijmegen goed beschermd tegen hoogwater

Wekenlang aanhoudende hevige regenval stroomopwaarts levert in de winter van 1995 in ons land ongewoon hoge waterstanden op in het rivierengebied van Rijn, Maas en Waal. De dijken dreigen te bezwijken en uit voorzorg worden 250.000 mensen verplicht huis en haard te verlaten. Uiteindelijk blijft het bij een ‘bijna-ramp’ en mogen de evacués op 4 februari terug naar hun woning.

Bijna 14 meter hoog

In het langs de Waal gelegen Nijmegen herinneren verschillende locaties aan deze watercrisis. Op de Waalkade geeft een NAP-paal aan dat het water hier op 1 februari 1995 een hoogte bereikte van 13 meter en 62 cm boven Nieuw Amsterdams Peil. Alle waterkeringen langs de kade waren gesloten om te voorkomen dat het water de lager gelegen delen van de stad in zou stromen.

Nijmegen is in die dagen nog voldoende beschermd tegen het hoge water, maar in het 25 km kilometer stroomafwaarts gesitueerde dorp Ochten begint een dijk te schuiven. Honderden militairen rukken uit om de dijk met zandzakken te versterken. Met succes, zo blijkt enkele dagen later.

Afvoerproblemen

De watercrisis van 1995 maakte weer eens duidelijk dat het gevaar van het water in Nederland niet alleen uit zee komt, maar ook van de rivieren. Bij een combinatie van extreme regenval en vroeg smeltende sneeuw in het Alpengebied kon het water in onze rivierendelta niet zonder problemen naar zee worden afgevoerd. 

Ruimte voor de Rivier

Daarom is een deltaplan ontwikkeld dat de veiligheid langs de rivieren moet vergroten. Het project ‘Ruimte voor de Rivier’ verschaft letterlijk meer ruimte bij hoogwater, onder andere door het graven van nevengeulen.

Spiegelwaal

Zoals bij de flessenhals in de Waal bij Nijmegen. Een 4 km lange nevengeul met de naam Spiegelwaal zorgt ervoor dat hier bij hogere waterstanden meer water instroomt. Als het water een extreem hoge stand bereikt, kan de gehele nevengeul worden gebruikt voor extra afvoer. 

Waterveilig

De gemeente Nijmegen heeft het project Ruimte voor de Rivier aangegrepen door het hele gebied rond de stad waterveilig te maken. De oorspronkelijke kade aan de noordkant van de Waal is 350 meter naar achteren verplaatst om ruimte te maken voor de aanleg van de Spiegelwaal. Het rivierpark dat rond het in 2015 voltooide gebied is ontstaan heeft inmiddels een populaire recreatieve functie gekregen. 

Omarming

De Waal stroomt nu niet meer zoals vroeger langs maar door Nijmegen. Deze letterlijke omarming van de stad wordt langs de Waalkade gesymboliseerd door een bronzen beeld van een waterwolf en een jongen die zijn arm om hem heenslaat. 

Als onderdeel van de kanalisering van de IJssel werd in 1954 een ruim zes kilometer lange meander van de IJssel afgesneden.

Dit stuk voormalige rivier luistert naar de naam Het Zwarte Schaar en heeft vandaag de dag voornamelijk een recreatieve functie.

Langs de oevers liggen jachthavens, campings en een recreatiepark.

Het Zwarte Schaar is aan de noordkant van Doesburg afgedamd en draait in een ruime bocht eerst in oostelijke richting en buigt daarna achtereenvolgens af naar het noorden en westen om nabij Olburgen in de IJssel uit te monden.

De IJssel

Op luttele afstand van de bron van de Italiaanse rivier de Brenta is Levico Terme aan het Lago di Levico een bescheiden kuuroord dat bekend staat om het heilzame water dat uit thermale bronnen omhoog borrelt.

Het zwemmen in het onwaarschijnlijk zachte water van het Lago di Levico wordt door liefhebbers ervaren als een bijzonder aangename ervaring. 

Wij smaakten dat genoegen vanaf een nog niet massaal ontdekt strandje in het zuidelijkste puntje van dit meer.

Het op een berghelling gelegen stadje is een toeristisch oord. 

In de belangrijkste winkelstraat is een bezoekje aan Bottega Da Gigi aanbevelenswaardig.

De talloze hier uitgestalde culinaire specialiteiten, zoals het Alto Adige speck en de verschillende grappa’s, vormen een lust voor het oog.

Lees ook de reportage: Brenta: van Lago di Caldonazzo naar Adriatische Z

Onder schippers staat het deel van de Duitse Rijn tussen Bingen en Sankt Goar bekend als ‘Im Gebirg’, tussen de bergen.

In zijn boek ‘De Rijn. Biografie van een rivier’ schrijft Hans Jürgen Balmes: “Om bij Sankt Goar te kunnen passeren werden in vroeger tijden vrouwen en kinderen van boord gehaald.

De bijna loodrechte hellingen met kliffen en  uitstekende rotsplateaus, de scherpe uit het water stekende klippen en eilanden, de zandbanken in de stroming lijken schier oneindig.”

Loodsmuseum

Geïnspireerd door deze waarnemingen streken wij neer in deze regio en zochten in Sankt Goar naar het door Balmes uitgebreid beschreven Warschauer- und Lotsenmuseum. 

Wegens personeelsgebrek is deze locatie inmiddels gesloten, maar de auteur wist voor zijn boek een van de initiatiefnemers  van het museum te strikken voor een rondleiding.

Friedjo Goedert was een van de laatste loodsen van Sant Goar. Als kind al roeide hij met zijn vader in een sloep naar de grote radarboten, waarvan het roer tijdelijk werd overgenomen.

Over een lengte van achtenhalve kilometer kenden vader en zoon Goedert elke ondiepte en ieder rif.

Vrij uitzicht

Het ‘waarschuwingshuisje’ waarin het voormalige museum is ondergebracht is een kleine ruimte die als een preekstoel recht boven het water hangt, precies op de plek waar een rots zover uitsteekt dat schippers niet door de bocht kunnen kijken.

Vanuit het raam is er echter stroomopwaarts vrij uitzicht op de Loreley en benedenstrooms tot aan Sant Goar en het op de andere oever gelegen Sankt Goarshausen.

Minder schepen

Vroeger waren er nog vier van dit soort waarschuwingsposten die met vlaggen naar de opvarende schepen seinden of er tegemoetkomend verkeer naderde. In de huidige tijd is de situatie aanzienlijk minder risicovol. Onder andere door het toegenomen laadvermogen, waardoor er minder schepen varen.

De voormalige loods rekent Balmes voor dat één duwboot met drie bakken tienduizend ton kan vervoeren. Transport van zo’n vracht per trein zou 250 goederenwagons vereisen of 333 vrachtwagens op de weg.

Lees ook de reportage Langste rivier van Duitsland

Meer rivierverhalen