Het lijkt steeds lastiger om het huidige Rusland goed te begrijpen. De poging van journalist Michel Krielaars om het grootste land van de wereld te ontrafelen heeft tot een interessant boek geleid.
In ‘Rivier van bloed’ reist hij langs de 3500 kilometer lange rivier de Wolga op zoek naar de oorsprong van de imperiale macht die het uiteenvallen van het Sovjet-rijk in 1992 nog altijd weigert te accepteren.
Van die nostalgie maakt de huidige president Poetin handig gebruik om zijn volk tegen het Westen op te zetten én aan de macht te blijven.
Kloppende hart
De voormalig Rusland-correspondent van NRC Handelsblad heeft gekozen voor de Wolga omdat deze rivier nog altijd het kloppende hart van het land is.
Of zoals hij zelf schrijft: “Alles wat er in het verleden is gebeurd, lijkt daar zijn dramatische hoogtepunt te hebben bereikt. Niet alleen in de steden aan die rivier, met sprookjesachtige namen als Jaroslavi, Kazan, Samara en Astrachan, maar ook in de dorpen en de eindeloze steppen, kortom overal waar menselijkheid te vinden is.”
Hebzucht
Krielaars bereist de Wolga van bron tot monding en heeft al meteen in het eerste hoofdstuk een curieus feit te pakken.
In het brongebied van de rivier bevindt zich één van de favoriete buitenhuizen van Poetin. In deze als een legerbasis bewaakte villa heeft hij ooit zijn verjaardag gevierd met een optreden van een ABBA-imitatieband en de hele Kremlintop laten dansen op het lied ‘Money, Money, Money’.
Krielaars: “Beter kun je de hebzucht van de huidige machthebbers niet bezingen.”
Cruise
De auteur maakt het merendeel van zijn reis op een klassiek Russisch cruiseschip.
Dat levert talloze fraaie waarnemingen op. Krielaars gebruikt deze cruise ook om terug te blikken op de geschiedenis van locaties waar het schip afmeert.
Russische Jezus
Zoals in Oeljanovsk, de geboorteplaats van Lenin. Ondanks de ellende die deze ‘Vader des Vaderlands’ heeft veroorzaakt, wordt Lenin hier als een Russische Jezus vereerd.
Sporen van zijn wreedheid, die vele miljoenen de dood injoeg, ziet Krielaars nergens terug in zijn geboortestad: “Iedere druppel bloed is er zorgvuldig weggepoetst.”
Toljatti
Aan de Wolga ligt ook Toljatti, de autostad van Rusland, waar de Lada, en sinds de oorlog in Oekraïne ook tanks, kanonnen en drones worden geproduceerd.
De stad, die tot 1964 nog Stavropol heette, is vernoemd naar de Italiaanse communistenleider Palmiro Togliatti. Tijdens de Tweede wereldoorlog verbleef hij hier om later, gepokt en gemazeld op de hogere Partijschool in Moskou, terug te keren in de Italiaanse politiek.
Wortels
Deze en vele andere interessante feiten maken van het boek een bijzonder lezenswaardig document dat overtuigend aantoont hoe de wortels van het huidige Rusland stevig liggen verankerd in het verleden.
Rivier van Bloed – Michel Krielaars – Uitgeverij Pluim –
ISBN 978 94 934 2050 2